23. Жиі қойылатын сұрақтар¶

Мен әңгіме жазамын. Маған бұл сайт жарай ма? Иә. Әңгіме — бір бөлімде басталып, бітетін сюжетті проза, сайт оны қабылдайды. Кейде бір әңгімеден ұзақ оқиға туады (2).

Өз өмірім туралы жазғым келеді. Естелік, өмірбаян, ғұмырнама қабылданбайды. Бірақ шын оқиғаны көркем өңдеуге болады: кейіпкерге ойдан ат бер, оқиғаны өзгерт — енді бұл кейіпкердің оқиғасы (3).

Шын оқиғаға негізделген шығарма жазуға бола ма? Иә, кейіпкерлері мен оқиғасы көркем өңделсе. Тірі нақты адамды махаббат, жыныстық не қылмыс оқиғасының кейіпкері етуге болмайды (3, 5).

Өлеңім бар. Оны қайда жариялаймын? Сайт тек прозаны жариялайды. Бірақ оқиға ішіндегі өлең — кейіпкердің әні не жыры — бола береді (3).

Сүйікті анимем туралы жазуға бола ма? Оның кейіпкерлері мен әлемін алып жазу — фанфик, ол жарияланбайды. Ал анимеден шабыт алып, өз кейіпкерлеріңмен, өз әлеміңде жазуға болады (2).

Таныс сюжет үлгісін қолдансам, бұл көшірме бола ма? Жоқ. Қайта туу, уақытқа оралу, сиқыр академиясы — ешкімнің меншігі емес. Ал нақты бір фильмнің не кітаптың оқиғасын басқа атпен қайталау — көшірме (2, 17).

Белгілі ертегіні қайта жазуға бола ма? Оны жаңа оқиғаға айналдырсаң — иә. Сөзбе-сөз қайталасаң — жоқ (3).

ЖИ-мен жазуға бола ма? Болады. Мәтіннің едәуір бөлігін ЖИ жазса не қайта жазса, шығармаға «ЖИ көмегімен жазылған» белгісін қой. Белгі шығарманы ешқайда шектемейді (5). Тек оқырман ЖИ-дің тегіс мәтінін емес, сенің дауысыңды іздейтінін ұмытпа (18).

Орысша жазып, қазақшаға аударсам ше? Өз мәтінің болса — болады. Бірақ калькаға абай бол: аударылған мәтін көбіне қазақша емес, орысша естіледі (18). Біреудің мәтінін аударып, өз атыңнан жариялауға болмайды (5).

Бөлім қанша ұзын болуы керек? Шектеу жоқ, ұзындық бағаға әсер етпейді. Маңыздысы — бөлім бір отырыста оқылсын және ішінде бір нәрсе өзгерсін (6, 8).

Неше бөлім жазу керек? Шектеу жоқ. Маңыздысы — оқиғаны аяқтау: қысқа, бірақ аяқталған оқиға — ұзын, бірақ тасталған оқиғадан жақсы (19).

Қаншалықты жиі жариялау керек? Өзің ұстап тұра алатын ырғақпен. Сирек, бірақ тұрақты — жиі, бірақ үзілістермен шыққаннан жақсы (19).

Жанрымды қалай таңдаймын? Оқырманға не уәде етесің — үрей ме, махаббат па, жұмбақ па? Сол — басты жанрың (17).

Бөлімім қайтарылды. Не істеймін? Себебін оқы — онда не дұрыс емес екені және қалай түзетуге болатыны жазылған. Түзет те, қайта жібер. Шешіммен келіспесең, Ережелердегі байланыс арқылы жаз (5).

Бағам төмен. Не істеймін? Студиядағы бағаның талдауын қара: ең әлсіз бағытты тап та, келесі бөлімде соған назар аудар. Жаңа бөлімнен кейін баға қайта есептеледі (6, 19).

Шығармам мен ережелер туралы сұрағым кітапта жоқ. Сайттағы «Ережелер» бетін қара — ол кітаптан жаңа әрі толық. Жауап таппасаң, сол беттегі байланыс арқылы жаз.